Ontbramen en afbramen, is er een verschil? Nee, beide termen betekenen hetzelfde, al verschilt de naam per bedrijf, regio of persoon. Bij OrderOn gebruiken we de term ontbramen. Een grotere vraag is hoe je het aanpakt: handmatig of machinaal ontbramen? In deze blog zetten we de ontbramen methoden naast elkaar, lees je wanneer je welke kiest en hoe je bramen al in het ontwerp beperkt.
Een braam is een scherp randje of uitsteeksel dat achterblijft na het bewerken van metaal, bijvoorbeeld na lasersnijden, ponsen of frezen. Bij lasersnijden blaast een snijgas het gesmolten metaal naar beneden uit de snede, waarna een deel aan de onderkant van de plaat stolt. Zo'n braam is gevaarlijk om vast te pakken, zit in de weg bij montage en zorgt dat lak of coating slecht op de kant hecht.
Wim Hoezen - Product Owner
Er zijn vijf veelgebruikte manieren om bramen te verwijderen. Ze verschillen in snelheid, kosten per stuk en hoe gelijk het resultaat wordt.
Ontbramen met een vijl is de meest eenvoudige methode. Je haalt de vijl in één richting langs de kant, onder een kleine hoek, tot de braam weg is. Voor metaal ontbramen met de hand heb je verder alleen een ontbraammes nodig voor de binnenkant van gaten. Het werkt goed voor een enkel onderdeel of een reparatie, maar kost veel tijd per stuk en het resultaat hangt af van wie de vijl vasthoudt.
Met een haakse slijper en een lamellenschijf of een bandschuurmachine gaat het een stuk sneller dan met een vijl. Slijpen is geschikt voor zwaardere bramen op dikker materiaal. Het risico is dat je te veel materiaal wegneemt of het oppervlak beschadigt, zeker bij dunne plaat of zachte metalen zoals aluminium.
Een draadborstel of schuurborstel op een boormachine, slijper of stationaire machine haalt fijne bramen weg en rondt de kant licht af. Borstelen is minder agressief dan slijpen en daardoor vriendelijker voor het oppervlak. Voor grove bramen is het vaak niet genoeg.
Bij trommelen gaan onderdelen samen met slijpstenen in een trommel of trilbak. Door de beweging slijpen de stenen bramen langzaam weg en ronden ze alle kanten af. Dat werkt goed voor grote aantallen kleine onderdelen tegelijk, maar minder voor grote vlakke platen. Een batch duurt bovendien vaak lang.
Bij machinaal ontbramen gaan vlakke plaatdelen op een transportband door een ontbraammachine. Een schuurband en borstels verwijderen de braam en ronden de kant af, in één doorgang. Elk onderdeel krijgt dezelfde behandeling en series lopen snel door. Voor lasergesneden plaatwerk is dit de meest gebruikte methode. In de video zie je hoe dat eruitziet.
De keuze hangt vooral af van het aantal onderdelen, de vorm en hoe gelijk de afwerking moet zijn. In deze tabel zie je de verschillen in één oogopslag.
|
Methode |
Past bij |
Let op |
|
Vijlen |
losse stuks, reparaties, lastige plekken |
langzaam, resultaat verschilt per stuk |
|
Slijpen |
zware bramen op dik materiaal |
kans op te veel materiaalafname |
|
Borstelen |
fijne bramen, lichte afronding |
te licht voor grove bramen |
|
Trommelen |
grote aantallen kleine onderdelen |
minder geschikt voor grote platen |
|
Machinaal |
vlakke plaatdelen, kleine en grote series |
onderdeel moet groot genoeg zijn voor de machine |
Heb je een paar onderdelen die je zelf nabewerkt, dan is handmatig ontbramen prima. Het gereedschap is goedkoop en je bent flexibel. Zodra het om series gaat of de onderdelen er allemaal hetzelfde uit moeten zien, wint machinaal ontbramen. Je bespaart uren handwerk en elk onderdeel heeft dezelfde kant. Voor kleine onderdelen die niet door een ontbraammachine passen, is trommelen of handwerk vaak de oplossing. Bij OrderOn moet een onderdeel bijvoorbeeld minimaal 25 mm groot zijn en een netto oppervlak van 6.400 mm² hebben.
Helemaal zonder braam lasersnijden lukt bijna nooit, maar je kunt bramen voorkomen of kleiner houden met een paar keuzes in je ontwerp.
Gatgrootte: maak gaten niet kleiner dan de plaatdikte. Hele kleine gaten in dik materiaal geven een onrustige snijkant en meer braam.
Materiaaldikte: kies niet dikker dan nodig. Dik materiaal geeft meestal een zwaardere braam dan dun plaatwerk.
Afmetingen: houd rekening met de minimale maat voor machinaal ontbramen, zodat je onderdelen niet met de hand nabewerkt hoeven te worden.
Graveringen: dubbelzijdig ontbramen kan graveringen onzichtbaar maken. Plan een gravering daarom zo dat enkelzijdig ontbramen volstaat.
Wil je dat de kanten na het snijden niet alleen braamvrij zijn maar ook duidelijk afgerond, neem dat dan direct mee in je bestelling. Met kantafronding krijgt de kant een grotere en gelijkmatige radius, handig voor onderdelen die vaak worden vastgepakt of gecoat worden.