Buigradius

Buigradius is de straal van de bocht die ontstaat wanneer plaatmateriaal wordt gebogen. Meestal wordt daarbij de binnenradius bedoeld: de radius aan de binnenzijde van de zetting. De gekozen buigradius beïnvloedt de vervorming van het materiaal, de kans op scheurvorming en de maakbaarheid van een onderdeel.

Waarom heeft elke buiging een radius?

Bij het kanten van plaatwerk wordt materiaal vervormd tussen stempel en matrijs. Een volledig scherpe hoek ontstaat daarbij niet. Aan de binnenzijde van de zetting ontstaat altijd een bepaalde radius, terwijl het materiaal aan de buitenzijde wordt uitgerekt. Hoe kleiner de binnenradius, hoe groter de rek aan de buitenzijde van de buiging. Wordt de materiaalgrens overschreden, dan kunnen haarscheuren of zichtbare scheuren ontstaan. Dat risico neemt toe bij hardere materialen, dikkere platen en wanneer haaks op de walsrichting wordt gebogen. De minimale haalbare buigradius verschilt daarom per materiaalsoort en plaatdikte. Aluminium heeft vaak een grotere minimale radius nodig dan zacht constructiestaal. Ook RVS vraagt in veel gevallen om een ruimere radius dan staal om scheurvorming te voorkomen. De buigradius beïnvloedt daarnaast berekeningen voor plaatuitslag, zetcorrecties en de k-factor. Daarom wordt de binnenradius vaak al in de ontwerpfase vastgelegd.

Welke buigradius hoort bij welke plaatdikte?

De minimale binnenradius wordt meestal uitgedrukt als verhouding tot de plaatdikte. De kleinst mogelijke hoek die we per dikte kunnen realiseren is terug te vinden in onderstaande tabel.

Materiaaldikte	Minimale binnenradius
< 4mm	32˚
4 t/m 8mm	67˚
> 8mm	90˚

Buigradius bij OrderOn

Bij OrderOn wordt de benodigde binnenradius meegenomen tijdens het ontwerpen en produceren van zetwerk. Wanneer een gekozen radius te klein is voor het materiaal, kan dit leiden tot scheurvorming, maatverschillen of afkeur tijdens productie. Daarom worden ontwerpen gecontroleerd op maakbaarheid volgens de geldende productierichtlijnen. Bij complexe onderdelen wordt bovendien gekeken naar factoren zoals terugvering, materiaaleigenschappen en de richting waarin de buiging ten opzichte van de walsrichting wordt uitgevoerd. Voor praktische ontwerpregels verwijzen we naar productierichtlijnen kanten en de pagina /metaalbewerking/kanten.

Waar let je op bij het kiezen van een buigradius?

Een te kleine radius vergroot de kans op scheurvorming aan de buitenzijde van de buiging.
Niet elke plaatdikte kan met dezelfde radius worden gebogen; controleer altijd de materiaalrichtlijnen.
De positie ten opzichte van de walsrichting beïnvloedt de vervormbaarheid van het materiaal.
De gekozen radius heeft invloed op uitslagberekeningen, maatvoering en gereedschapkeuze.

Gerelateerde begrippen

kanten: het gecontroleerd buigen van plaatwerk met een kantbank.
k-factor: factor die wordt gebruikt voor het berekenen van de neutrale lijn tijdens buigen.
walsrichting: richting waarin plaatmateriaal tijdens productie is gewalst.
terugvering: het gedeeltelijk terugveren van materiaal na het ontlasten van de buigkracht.